Jewish elites on the eve of the Great War (1914–1918). Some remarks on continuity and change, contexts and dilemmas. An assessment of the war and its consequences

Abstrakt

Autorzy wskazują, jakie ich zdaniem były istotne zjawiska XIX i przełomu XIX i XX wieku z perspektywy ówczesnych elit żydowskich. Odnoszą się one do konsekwencji Oświecenia i postoświecenia zarówno w procesie historycznym, jak i myśli politycznej i społecznej, w tym także w nurtach radykalnych i rewolucyjnych. Pokazują, że dwa aspekty, tj. nacisk na państwa narodowe w XIX-wiecznej Europie i brak państwa dla diaspory żydowskiej, są ważne w rozważaniach o wydarzeniach tamtych czasów i po 1918 roku. Dotyczy to okres międzywojenny, kiedy faszyzm/nazizm i bolszewizm/komunizm stanowiły w różnym stopniu zagrożenie dla Żydów jako Żydów. Rozgrywka obejmowała z jednej strony ustawy norymberskie i Holokaust, z drugiej „żydowski spisek komunistyczny” – wszechobecną koncepcję towarzyszącą antysemityzmowi w antyżydowskich postawach społeczeństwa i ważną oś, wraz z rasizmem i nacjonalizmem , co nie nadaje się dobrze do porównań. Artykuł stanowi refleksję nad dwoma tematami badawczymi: historycznym – proces historyczny z perspektywy longue durée stosowanej w szkole Annales – oraz związanym z naukami politycznymi: historią myśli politycznej.